“En dan sta je opeens oog in oog met een rat.” Eind 2016 werd Public Cinema gevraagd mee te denken over de aanpak van een opkomend probleem: steeds meer buurten in Amsterdam (en in heel Nederland) hebben een rattenplaag. Hoe meer we ons verdiepten in de rat, hoe complexer het probleem werd.

Even je remmen testen

Ratten kunnen zich enorm snel voortplanten. Als er voldoende voedsel is, ruimte om te nestelen, en het ook nog lekker warm is dan heb je in een mum van tijd ratten. Of je ze nou vreselijk eng vindt of eigenlijk wel schattig, het valt niet te ontkennen dat ze voor overlast zorgen. Ze graven gangen en zorgen daarmee voor verzakkingen. Ze veroorzaken schade in gebouwen. Ze zijn niet bepaald hygiënisch en kunnen de ziekte van Weil verspreiden. En doordat hun tanden hun hele leven blijven groeien, knagen ze aan van alles om die tanden af te veilen. Er kwam zelfs een verhaal naar boven over doorgeknaagde remkabels van een auto.

Goedheid wordt niet altijd beloond

In ons onderzoek kwamen we erachter dat de reden dat mensen hun eten en afval op straat gooien vaak niet uit luiheid, onaangepastheid of andere slechte bedoelingen voortkomt. Het zijn gewoontes, goedheid (bijvoorbeeld het voeren van de dieren) of zelfs vroomheid (Moslims die geen eten weg mogen gooien van de Koran). De gemene deler is altijd wel onbekendheid. Mensen realiseren zich niet dat hun goede bedoelingen bijdragen aan de overlast van de ratten.

Basisbeginselen Stop de rat

Samen met Dorendel Overmars, communicatie expert en community builder, bedachten we een aanpak die we konden toepassen in een aantal pilots in Amsterdamse buurten. We noemen onze aanpak ‘stop de rat’. De focus ligt op gedragsverandering door bewustwording. Daarbij hebben we 3 regels:

Oordeelvrij

We proberen gedrag niet als slecht te bestempelen. Door te focussen op het causale verband tussen de rattenplaag en bepaald gedrag, en daarbij te stellen: Dat wil jij toch ook niet? Zo voorkom je dat je hoeft te zeggen: Dit gedrag is slecht of verkeerd.

Hou het klein

Gedragsverandering bereik je op lokaal niveau. Dus hou de scope van het gebied waarin je effect probeert te hebben klein, anders voelen mensen zich te ver verwijderd van het probleem om het zich aan te trekken. (‘Dat is toch helemaal mijn wijk niet’)

Vertel het elkaar

Door zoveel mogelijk buurtbewoners erin te verwerken blijf het een horizontale verhouding. Mensen maken elkaar bewust en vragen elkaar bepaald gedrag niet te vertonen om zo samen een gezamenlijk probleem op te lossen (een buurt met weinig ratten). Dit in tegenstelling tot: De gemeente vertelt wat je moet doen.

Een aanpak met lokale bekendheden 

Vervolgens hebben we gekeken naar welke vorm de aanpak moest krijgen. We kwamen tot de volgende vereisten:

Multimediaal

De aanpak bevat verschillende media en die media worden op verschillende manieren verspreid. De basis is een film waarin bewoners elkaar vertellen over de ratten en hoe die een halt toe geroepen kunnen worden.

Daaromheen wordt een bijeenkomst georganiseerd. Na het kijken van de film vertelt een buurtbewoner over de belangrijkste punten uit de film. Nadat de presentatie is geweest is er tijd voor verhalen en een groepsdiscussie. Aan het einde van de bijeenkomst krijgt iedereen een flyer mee naar huis met wederom de belangrijkste punten en een link naar de website. Op de webpagina kan de film, presentatie en flyer nogmaals bekeken worden. Hierdoor kunnen mensen die geïnspireerd zijn geraakt ook zelf een vertoning organiseren. Daarbij is op de website een handleiding te vinden voor degene die een bijeenkomst willen organiseren.

In eerste instantie geven we zelf een aantal bijeenkomsten, maar al gauw worden de bijeenkomsten door vrijwilligers uit de buurt georganiseerd. Zo ontstaat er een sneeuwbaleffect van ‘stop de rat’ buurtbijeenkomsten.

Duidelijk en onderscheidend

De film moet toegankelijk zijn voor mensen van jong tot oud. Daarom hebben we in de film gekozen voor een combinatie van video met animatie. De animatie heeft een duidelijk en onderscheidende stijl die herkenbaar is. De animaties maken situaties inzichtelijk die moeilijk te filmen zijn. De verhalen van mensen zorgen voor de persoonlijke verbinding. Deze combinatie maakt het mogelijk dat de film op veel verschillende locaties vertoond kan worden, buurthuizen, scholen, kookclubs, zelfs tijdens een taalles.

Local celebrities

In de film zitten, naast bekende beelden van de buurt, ook lokale beroemdheden. Dat kan de eigenaar van een snackbar zijn (zoals Abi patat in Overtoomse Veld), een zeer actieve buurtbewoner, iemand van de ondernemingsvereniging, iemand die zich veel inzet in een lokaal buurthuis, noem maar op. Doordat zij in de film een oproep doen aan hun medebewoners komt de boodschap sterker over. Maar ook in een later stadium van het uitrollen van ‘stop de rat’ kunnen zij zeer waardevol zijn. Bijvoorbeeld in het verspreiden van de film, het regelen van een ruimte om een vertoning te doen of om zelf vertoningen te organiseren.

Het gaat leven

Al tijdens de opnames van de film gaat het onderwerp in de buurt leven. Iedereen die we tijdens de draaidagen van de films spreken heeft een mening over de rat of weet een plek waar wij ze kunnen filmen.

De première is de aftrap voor een jaar lang vertoningen. Voor die première wordt iedereen die meewerkt aan de film en iedereen die we tegenkomen tijdens het filmen en interesse heeft, uitgenodigd. We meten voor de première hoeveel rattenmeldingen er in een bepaalde buurt zijn. Na een jaar gaan we opnieuw meten. Op het moment van de première, en zelfs al eerder, is in ieder geval al te meten hoezeer het leeft in de buurt. Samen stoppen we de rat!

In premiére vanavond: Amsterdam Zuidoost

Vandaag 19 april is de premiére in oma Ietje voor de wijk Amsterdam Zuidoost. Eerder rolden we de aanpak al uit in Overtoomse Veld en Indische buurt. Voor de zomer zal “Stop de Rat” ook starten in Slotermeer, Geuzenveld en Osdorp.

Heb jij interesse in een op maat gemaakt rattenpakket of geïnteresseerd in onze aanpak? Bezoek stopderat.nl en neem contact op!

Deze blog is geschreven door Thijs Kasbergen, creatief directeur bij Public Cinema.

We helpen organisaties optimaal te presteren door beeld in te zetten. In onze blogs delen we inzichten die jouw organisatie daarbij kunnen helpen. Neem contact op om eens verder te praten over onze inzichten en jouw organisatie.

Meer leren? Lees hier onze andere berichten:

reisdagboek-blog

Vakantiefoto’s zijn zó 2016. Maak een visueel reisdagboek!

| Illustratie | No Comments
Foto’s maken op vakantie is tegenwoordig heel makkelijk met je smartphone altijd binnen handbereik. Maar er zijn nog veel leukere manieren om je vakantieherinneringen vast te leggen door middel van…
blog-sketchnoten-thumb

5 redenen waarom iedereen moet sketchnoten

| Illustratie | No Comments
Sketchnoting is, zoals de naam al doet vermoeden, een combinatie van schetsen en notuleren. Iris geeft 5 redenen waarom iedereen dit zou moeten doen.

Zo houdt Public Cinema het werkplezier hoog!

| Duurzaamheid | No Comments
Het is zondagavond. Je kijkt hoe laat het is... 21:00 uur. Het lichtelijk nare gevoel bekruipt je dat je nog maar even kan genieten van je vrije avond, want morgenochtend…