Alle gemeentes in Nederland maken de komende jaren een omgevingsvisie. Waarom is het cruciaal dat dit ook echt een visie is. En hoe je dat eigenlijk: een visie opstellen?

DE GROOTSTE WETGEVINGSOPERATIE SINDS DE GRONDWET

In 2019 treedt de Omgevingswet in werking. Deze wet vervangt tientallen bestaande wetten en honderden ministeriële regelingen en Algemene Maatregelen van Bestuur over ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water, die relevant zijn voor de leefomgeving.

Klinkt als een papier tijger? Juist niet! Doordat de Omgevingswet allerlei regels bundelt wordt het makkelijker om ruimtelijke projecten te starten. Bijvoorbeeld woningbouw op een voormalig bedrijventerrein of een oude kerk omgebouwd tot verzorgingshuis.

Met andere woorden: de Omgevingswet biedt ruimte voor de creatieve nieuwe grensoverschrijdende ideeën die we zo hard nodig hebben voor de toekomst. En hoe moeten die ideeën ontstaan? Met iets dat elke gemeente voor de Omgevingswet verplicht opstelt: de omgevingsvisie.

WAAROM DE OMGEVINGSVISIE OOK ECHT OM VISIE SCHREEUWT

Burgers snakken momenteel naar visie van de politiek. Want ze begrijpen dat er van alles aan het veranderen is. Laten we eens kijken wat er zoal de komende 20 jaar (zover kijkt de omgevingsvisie vooruit) op ons afkomt:

  • Enorme klimaatverandering: The Guardian schat dat als we zo doorgaan, in minder dan 20 jaar tijd de kritieke 2 graden opwarming van de aarde een feit is. (En dat houden ze trouwens real-time bij op deze ‘carbon countdown clock’, doodeng).
  • De top van de vergrijzing: Nu hebben we nog ca. 3 miljoen 65-plussers, over 20 jaar zijn dat er ca. 4,5 miljoen. Dat betekent 50% meer zorgbehoevende opa’s en oma’s. Hoe we de zorg – die nu al aan alle kanten piept en kraakt – en het wonen voor al deze mensen mogelijk gaan maken is een grote vraag.
  • Vervoer staat straks totaal op zijn kop: als we massaal overstappen op elektrische zelfrijdende auto’s is (en dat gaat de komende jaren heel snel) is reistijd straks geen reistijd meer. De auto wordt een werk- en recreatieplek. Auto’s delen wordt veel makkelijker. En reistijd verkort, want er staan veel minder files (zelfrijdende auto’s rijden namelijk veel slimmer dan mensen).

Dit zijn slechts een paar van de vele veranderingen die wij allemaal de komende jaren gaan meemaken (denk ook aan robotisering en kunstmatige intelligentie). Het behoeft geen toelichting dat deze ontwikkelingen gigantische gevolgen hebben voor onze (leef)omgeving.

Nu al zien we op lokaal niveau veelbelovende initiatieven die anticiperen op de veranderingen. Zoals energiecoöperaties en zorgcoöperaties. In de gemeentes moet het dan ook gaan gebeuren, en de omgevingsvisies wijzen daarin de weg.

Maar dan moeten de gemeentelijke omgevingsvisies wel voldoen aan drie voorwaarden.

HOE FORMULEER JE EIGENLIJK EEN (OMGEVINGS)VISIE

Veel mensen vinden visie maar een lastig begrip. Ze vinden het maar vaag en abstract. Zelfs onze minister-president wordt er ongemakkelijk van. En dat terwijl je bij het ontwikkelen van een visie heel praktisch te werk kunt gaan.

Je moet namelijk drie dingen doen:

1. Denk integraal na, laat ‘het hele plaatje’ zien

Integraal is eigenlijk een duur woord voor: doen wat er in de praktijk nodig is, in plaats van volgen hoe je organisatie in elkaar zit. Denk aan Elon Musk. Die bouwt met Tesla elektrische auto’s. Die auto’s moeten opgeladen worden, dus heeft hij het bedrijf SolarCity gekocht waarmee hij dakpannen maakt die zonne-energie produceren. En de energie moet worden opgeslagen, dus maakt hij ‘powerpacks’ voor in huis. Dát is integraal denken, en dan ontstaat er een visie. Overigens is Elon Musk’s visie binnen een paar jaar gewoon werkelijkheid geworden. Vaag en abstract? Niet bepaald. (Keertje mee bellen, Mark?)

Het probleem met gemeentelijke organisaties is dat ze nu nog te versnipperd en verkokerd werken: iedereen voert z’n eigen taak uit (milieu, vervoer, zorg). Expliciet doel van de Omgevingswet is dat gemeentes juist integraal gaan werken. Nu is er een uitstekende manier om daar tijdens het opstellen van de omgevingsvisie al mee te beginnen: laat zien hoe alles samenhangt. Meer concreet, maak beelden zoals infographics, fotocollages, animaties etc. Integraal nadenken lukt mensen gewoon het beste als ze, letterlijk, ‘het hele plaatje’ voor zich zien.

2.    Betrek mensen, ook de ‘unusual suspects’

We weten dat besluitvorming over onderwerpen zoals de omgevingsvisie verbetert als je er meer mensen bij betrekt. En we weten ook dat teams met meer diversiteit beter presteren. En toch is de realiteit dat het gemeentes vaak nog onvoldoende lukt om een diverse groep burgers en ondernemers te betrekken. Een oplossing: maak laagdrempelige beelden (vooral geen dikke pakken papier!) waar mensen naar kunnen kijken, waar ze eenvoudig op kunnen reageren, en die je samen met hen maakt en aanpast. Dan krijg je ook de ‘unusual suspects’ aan boord, en wordt een omgevingsvisie echt gedragen binnen de gemeente.

3.    Zet methodes in om creativiteit bij mensen naar boven te halen

Een visie formuleren vraagt om creativiteit. De creativiteit om te bedenken wat er nu nog niet is, maar wat wel kan ontstaan. Eerder schreef ik al dat je moet beseffen dat je de toekomst kan maken door hem te verzinnen. Dat vinden veel mensen eng of moeilijk, en daarom zijn er maar zo weinig ‘visionairs’. Mensen denken echter ten onrechte dat ze niet creatief zijn (zie ook deze of deze TED-talk). Met de juiste methoden is creativiteit bij iedereen naar boven te halen. Hoe doe je dat?

Zeker, het helpt om een paar mensen bij een sessie te halen die al wel creatief zijn. Maar het inzetten van creatieve werkvormen, zoals brainstorming, brainwriting en visualisatie doet wonderen voor de rest. En je zit helemaal goed als je de uitkomst van de sessie, namelijk de omgevingsvisie, dan ook nog eens op een creatieve visuele manier communiceert (zoals een film of animatiefilm). Visuele informatie beter blijft namelijk beter hangen dan tekst, en wordt op internet vaker bekeken en gedeeld.

Kortom, ik roep alle gemeentes in Nederland op: maak van je omgevingsvisie ook echt een visie.

Hoe je dat doet, heb ik hierboven laten zien.

Aan de slag!

Public Cinema helpt organisaties optimaal te presteren door beeld in te zetten. Op deze kennisbank delen we inzichten die jouw organisatie daarbij kunnen helpen. Neem contact op om eens verder te praten over onze inzichten en jouw organisatie.

MEER LEZEN?

De publieke geheimen van video

Vlog: De publieke geheimen van… – Afl. 1: Green screen

| Alle vormen, Video | No Comments
In 'De publieke geheimen van...' legt Ruben geheimen bloot en geeft hij tips en tricks op het gebied van video, animatie, social media, grafisch ontwerp en andere vakgebieden waarin we…

Wat mediamakers kunnen leren van superheldenfilms

| Alle vormen, Video | No Comments
De populariteit van superheldenfilms is al jaren aan het stijgen en lijkt niet te stoppen. Door velen worden ze gezien als oppervlakkige geldtrekkerij. Het succes van dit genre komt echter…
reisdagboek-blog

Vakantiefoto’s zijn zó 2016. Maak een visueel reisdagboek!

| Illustratie | No Comments
Foto’s maken op vakantie is tegenwoordig heel makkelijk met je smartphone altijd binnen handbereik. Maar er zijn nog veel leukere manieren om je vakantieherinneringen vast te leggen door middel van…

Alle gemeentes in Nederland maken de komende jaren een omgevingsvisie. Waarom is het cruciaal dat dit ook echt een visie is. En hoe je dat eigenlijk: een visie opstellen?

DE GROOTSTE WETGEVINGSOPERATIE SINDS DE GRONDWET

In 2019 treedt de Omgevingswet in werking. Deze wet vervangt tientallen bestaande wetten en honderden ministeriële regelingen en Algemene Maatregelen van Bestuur over ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water, die relevant zijn voor de leefomgeving.

Klinkt als een papier tijger? Juist niet! Doordat de Omgevingswet allerlei regels bundelt wordt het makkelijker om ruimtelijke projecten te starten. Bijvoorbeeld woningbouw op een voormalig bedrijventerrein of een oude kerk omgebouwd tot verzorgingshuis.

Met andere woorden: de Omgevingswet biedt ruimte voor de creatieve nieuwe grensoverschrijdende ideeën die we zo hard nodig hebben voor de toekomst. En hoe moeten die ideeën ontstaan? Met iets dat elke gemeente voor de Omgevingswet verplicht opstelt: de omgevingsvisie.

WAAROM DE OMGEVINGSVISIE OOK ECHT OM VISIE SCHREEUWT

Burgers snakken momenteel naar visie van de politiek. Want ze begrijpen dat er van alles aan het veranderen is. Laten we eens kijken wat er zoal de komende 20 jaar (zover kijkt de omgevingsvisie vooruit) op ons afkomt:

  • Enorme klimaatverandering: The Guardian schat dat als we zo doorgaan, in minder dan 20 jaar tijd de kritieke 2 graden opwarming van de aarde een feit is. (En dat houden ze trouwens real-time bij op deze ‘carbon countdown clock’, doodeng).
  • De top van de vergrijzing: Nu hebben we nog ca. 3 miljoen 65-plussers, over 20 jaar zijn dat er ca. 4,5 miljoen. Dat betekent 50% meer zorgbehoevende opa’s en oma’s. Hoe we de zorg – die nu al aan alle kanten piept en kraakt – en het wonen voor al deze mensen mogelijk gaan maken is een grote vraag.
  • Vervoer staat straks totaal op zijn kop: als we massaal overstappen op elektrische zelfrijdende auto’s is (en dat gaat de komende jaren heel snel) is reistijd straks geen reistijd meer. De auto wordt een werk- en recreatieplek. Auto’s delen wordt veel makkelijker. En reistijd verkort, want er staan veel minder files (zelfrijdende auto’s rijden namelijk veel slimmer dan mensen).

Dit zijn slechts een paar van de vele veranderingen die wij allemaal de komende jaren gaan meemaken (denk ook aan robotisering en kunstmatige intelligentie). Het behoeft geen toelichting dat deze ontwikkelingen gigantische gevolgen hebben voor onze (leef)omgeving.

Nu al zien we op lokaal niveau veelbelovende initiatieven die anticiperen op de veranderingen. Zoals energiecoöperaties en zorgcoöperaties. In de gemeentes moet het dan ook gaan gebeuren, en de omgevingsvisies wijzen daarin de weg.

Maar dan moeten de gemeentelijke omgevingsvisies wel voldoen aan drie voorwaarden.

HOE FORMULEER JE EIGENLIJK EEN (OMGEVINGS)VISIE

Veel mensen vinden visie maar een lastig begrip. Ze vinden het maar vaag en abstract. Zelfs onze minister-president wordt er ongemakkelijk van. En dat terwijl je bij het ontwikkelen van een visie heel praktisch te werk kunt gaan.

Je moet namelijk drie dingen doen:

1. Denk integraal na, laat ‘het hele plaatje’ zien

Integraal is eigenlijk een duur woord voor: doen wat er in de praktijk nodig is, in plaats van volgen hoe je organisatie in elkaar zit. Denk aan Elon Musk. Die bouwt met Tesla elektrische auto’s. Die auto’s moeten opgeladen worden, dus heeft hij het bedrijf SolarCity gekocht waarmee hij dakpannen maakt die zonne-energie produceren. En de energie moet worden opgeslagen, dus maakt hij ‘powerpacks’ voor in huis. Dát is integraal denken, en dan ontstaat er een visie. Overigens is Elon Musk’s visie binnen een paar jaar gewoon werkelijkheid geworden. Vaag en abstract? Niet bepaald. (Keertje mee bellen, Mark?)

Het probleem met gemeentelijke organisaties is dat ze nu nog te versnipperd en verkokerd werken: iedereen voert z’n eigen taak uit (milieu, vervoer, zorg). Expliciet doel van de Omgevingswet is dat gemeentes juist integraal gaan werken. Nu is er een uitstekende manier om daar tijdens het opstellen van de omgevingsvisie al mee te beginnen: laat zien hoe alles samenhangt. Meer concreet, maak beelden zoals infographics, fotocollages, animaties etc. Integraal nadenken lukt mensen gewoon het beste als ze, letterlijk, ‘het hele plaatje’ voor zich zien.

2.    Betrek mensen, ook de ‘unusual suspects’

We weten dat besluitvorming over onderwerpen zoals de omgevingsvisie verbetert als je er meer mensen bij betrekt. En we weten ook dat teams met meer diversiteit beter presteren. En toch is de realiteit dat het gemeentes vaak nog onvoldoende lukt om een diverse groep burgers en ondernemers te betrekken. Een oplossing: maak laagdrempelige beelden (vooral geen dikke pakken papier!) waar mensen naar kunnen kijken, waar ze eenvoudig op kunnen reageren, en die je samen met hen maakt en aanpast. Dan krijg je ook de ‘unusual suspects’ aan boord, en wordt een omgevingsvisie echt gedragen binnen de gemeente.

3.    Zet methodes in om creativiteit bij mensen naar boven te halen

Een visie formuleren vraagt om creativiteit. De creativiteit om te bedenken wat er nu nog niet is, maar wat wel kan ontstaan. Eerder schreef ik al dat je moet beseffen dat je de toekomst kan maken door hem te verzinnen. Dat vinden veel mensen eng of moeilijk, en daarom zijn er maar zo weinig ‘visionairs’. Mensen denken echter ten onrechte dat ze niet creatief zijn (zie ook deze of deze TED-talk). Met de juiste methoden is creativiteit bij iedereen naar boven te halen. Hoe doe je dat?

Zeker, het helpt om een paar mensen bij een sessie te halen die al wel creatief zijn. Maar het inzetten van creatieve werkvormen, zoals brainstorming, brainwriting en visualisatie doet wonderen voor de rest. En je zit helemaal goed als je de uitkomst van de sessie, namelijk de omgevingsvisie, dan ook nog eens op een creatieve visuele manier communiceert (zoals een film of animatiefilm). Visuele informatie beter blijft namelijk beter hangen dan tekst, en wordt op internet vaker bekeken en gedeeld.

Kortom, ik roep alle gemeentes in Nederland op: maak van je omgevingsvisie ook echt een visie.

Hoe je dat doet, heb ik hierboven laten zien.

Aan de slag!

Public Cinema helpt organisaties optimaal te presteren door beeld in te zetten. Op deze kennisbank delen we inzichten die jouw organisatie daarbij kunnen helpen. Neem contact op om eens verder te praten over onze inzichten en jouw organisatie.

MEER LEZEN?

De publieke geheimen van video

Vlog: De publieke geheimen van… – Afl. 1: Green screen

| Alle vormen, Video | No Comments
In 'De publieke geheimen van...' legt Ruben geheimen bloot en geeft hij tips en tricks op het gebied van video, animatie, social media, grafisch ontwerp en andere vakgebieden waarin we…

Wat mediamakers kunnen leren van superheldenfilms

| Alle vormen, Video | No Comments
De populariteit van superheldenfilms is al jaren aan het stijgen en lijkt niet te stoppen. Door velen worden ze gezien als oppervlakkige geldtrekkerij. Het succes van dit genre komt echter…
reisdagboek-blog

Vakantiefoto’s zijn zó 2016. Maak een visueel reisdagboek!

| Illustratie | No Comments
Foto’s maken op vakantie is tegenwoordig heel makkelijk met je smartphone altijd binnen handbereik. Maar er zijn nog veel leukere manieren om je vakantieherinneringen vast te leggen door middel van…