Het gaat steeds vaker fout. Makers die beelden zo bewerken dat ze een verkeerde voorstelling van de werkelijkheid geven. En de gevallen die uitkomen zijn waarschijnlijk maar het topje van de ijsberg. Hoogste tijd voor een eed voor de beeldmaker.

DE WERKELIJKHEID VERDRAAIEN

Het gaat steeds vaker fout: makers die beelden zo bewerken dat ze een verkeerde voorstelling van de werkelijkheid geven.

Zo ging het laatst fout in het NOS-journaal. Een verslaggever van de BBC stelt Poetin een vraag over de situatie in Oekraïne. De voice-over zegt: “Als de verslaggever Poetin daarover een vraag wil stellen wordt hij zo goed als genegeerd.” Daarna zie je hoe Poetin doorloopt zonder op de vraag in te gaan. Uit het ruwe beeldmateriaal blijkt echter dat Poetin de verslaggever twee minuten te woord staat. Weliswaar geeft hij weinigzeggende antwoorden, maar het NOS-journaal geeft een volstrekt verkeerde weergave van de werkelijkheid. En daarmee dreigen ze zichzelf te verlagen tot het niveau van Poetin zelf.

Of denk aan Brandon, de 18-jarige verstandelijk gehandicapte jongen, die aan de muur zat geketend. Zonder deze beelden, met ‘slechts’ een kop in de krant, is het de vraag of het debat in dezelfde hevigheid en met dezelfde media-aandacht gevoerd was.

Een ander voorbeeld komt uit het verborgen camera EO-programma ‘Hufterproof’. Een nietsvermoedende vrouw wordt in de montage neergezet als racist, terwijl ze het juist opneemt voor een moslima. Ondanks pogingen van producent Skyhigh TV om de zaak in de doofpot te stoppen, haalde deze fout het landelijke nieuws. EO en Skyhigh moesten even door het stof, maar daar bleef het bij. (Hieronder staat een ander, soortgelijk, fragment)

In dezelfde categorie heb je ook de zogenaamde ‘reality-tv’. Maker Ewout Genemans viel door de mand toen deelnemers aan zijn programma’s (zoals ‘Ik Heb Het Nog Nooit Gedaan’) anoniem in de krant vertelden dat alles in scène is gezet. Ze waren anoniem omdat ze een geheimhoudingsclausule moesten tekenen, zodat ze met boetes onder druk konden worden gezet.

EEN BIJZONDERE VERANTWOORDELIJKHEID

Beeld is een zeer krachtig medium. Het nieuws en ‘reality-tv’ suggereren de werkelijkheid weer te geven. Het kan dan ook een zeer negatief effect hebben wanneer je beeld – al dan niet met opzet – verkeerd inzet. Tv-programma’s hebben veel kijkers en veel impact. De ‘racistische’ vrouw uit het EO-programma werd bedreigd waardoor ze de straat niet meer op durfde.

In de genoemde voorbeelden zijn de fouten opgemerkt. Maar dat gebeurt lang niet altijd. De fouten kunnen zitten in kleinere nieuwsonderwerpen of nuances. Dan kraait er geen haan naar. Of er is geen bron om het tegendeel te bewijzen. Als mensen zich niet uit durven te spreken omdat ze een geheimhoudingsplicht hebben getekend. Of omdat ze denken dat bezwaar maken toch geen zin heeft. Het gemak waarmee de genoemde fouten worden afgedaan suggereert dat beeldmakers zulke fouten aan de lopende band maken.

Dat kan niet zo doorgaan. Het is de verantwoordelijkheid van de beeldmaker om integer te werk te gaan. En bij grove fouten moeten er duidelijke consequenties zijn.

HET GOEDE VOORBEELD

Bedenk dat beginnende beeldmakers zich laten beïnvloeden door programma’s die nu op televisie zijn. De moraal van de huidige beeldmakers vormt dus de standaard voor de toekomst. Zij moeten zij het goede voorbeeld geven. Zeker nu het maken van televisie niet meer is voorbehouden aan een kleine, overzichtelijke beroepsgroep.

Iedereen met een eenvoudige camera, internet en een klein beetje verstand van monteren kan tegenwoordig al een programma maken. Sommige YouTube kanalen worden al beter bekeken dan televisiekanalen. Wanneer een film viral gaat, kan je miljoenen mensen voor de gek houden. Zo blijkt uit het het voorbeeld van ‘Where the hell is Matt?’.

Hier gaat het nog om een onschuldig voorbeeld. En internet kan een zelfreinigend effect hebben: meer mensen kunnen een rol spelen in het ontdekken van fouten. Maar tegelijk is het angstaanjagend hoe snel iemand online aan de schandpaal wordt genageld. Als iemand op beeld dom, agressief of racistisch overkomt – ook als het beeld gemanipuleerd is – staan zijn of haar Facebook-account en adresgegevens in mum van tijd online. En dan worden mensen opeens in hun directe levenssfeer bedreigd.

DE EED VAN DE BEELDMAKER

Daarom stel ik voor: laten we een eed voor de beeldmaker introduceren.

Bij bepaalde beroepen is het al standaard: als je wilt toetreden tot de beroepsgroep moet je een eed afleggen. Daarmee accepteer je de specifieke verantwoordelijkheid van het vak. Voor artsen en advocaten bestaat het al lang. Voor de financiële sector is onlangs een eed ingesteld na de wantoestanden in aanloop naar de crisis van 2008. Regelmatig klinkt de oproep om ook voor journalisten een eed in te stellen.

De manier waarop sommige beeldmakers de werkelijkheid verdraaien. De gevolgen die dat kan hebben voor mensen op beeld. Het gebrek aan consequenties voor het maken van grove fouten. Het roept allemaal om een eed voor de beeldmaker. Wat mij betreft luidt die:

“Als beeldmaker zweer ik de werkelijkheid niet willens en wetens te verdraaien wanneer de opzet van mijn programma suggereert dat de werkelijkheid correct wordt weergegeven.”

Wat vind jij?

Public Cinema helpt organisaties optimaal te presteren door beeld in te zetten. Op deze kennisbank delen we inzichten die jouw organisatie daarbij kunnen helpen. Neem contact op om eens verder te praten over onze inzichten en jouw organisatie.

MEER LEZEN?

et gaat steeds vaker fout. Makers die beelden zo bewerken dat ze een verkeerde voorstelling van de werkelijkheid geven. En de gevallen die uitkomen zijn waarschijnlijk maar het topje van de ijsberg. Hoogste tijd voor een eed voor de beeldmaker.

DE WERKELIJKHEID VERDRAAIEN

Het gaat steeds vaker fout: makers die beelden zo bewerken dat ze een verkeerde voorstelling van de werkelijkheid geven.

Zo ging het laatst fout in het NOS-journaal. Een verslaggever van de BBC stelt Poetin een vraag over de situatie in Oekraïne. De voice-over zegt: “Als de verslaggever Poetin daarover een vraag wil stellen wordt hij zo goed als genegeerd.” Daarna zie je hoe Poetin doorloopt zonder op de vraag in te gaan. Uit het ruwe beeldmateriaal blijkt echter dat Poetin de verslaggever twee minuten te woord staat. Weliswaar geeft hij weinigzeggende antwoorden, maar het NOS-journaal geeft een volstrekt verkeerde weergave van de werkelijkheid. En daarmee dreigen ze zichzelf te verlagen tot het niveau van Poetin zelf.

Of denk aan Brandon, de 18-jarige verstandelijk gehandicapte jongen, die aan de muur zat geketend. Zonder deze beelden, met ‘slechts’ een kop in de krant, is het de vraag of het debat in dezelfde hevigheid en met dezelfde media-aandacht gevoerd was.

Een ander voorbeeld komt uit het verborgen camera EO-programma ‘Hufterproof’. Een nietsvermoedende vrouw wordt in de montage neergezet als racist, terwijl ze het juist opneemt voor een moslima. Ondanks pogingen van producent Skyhigh TV om de zaak in de doofpot te stoppen, haalde deze fout het landelijke nieuws. EO en Skyhigh moesten even door het stof, maar daar bleef het bij. (Hieronder staat een ander, soortgelijk, fragment)

In dezelfde categorie heb je ook de zogenaamde ‘reality-tv’. Maker Ewout Genemans viel door de mand toen deelnemers aan zijn programma’s (zoals ‘Ik Heb Het Nog Nooit Gedaan’) anoniem in de krant vertelden dat alles in scène is gezet. Ze waren anoniem omdat ze een geheimhoudingsclausule moesten tekenen, zodat ze met boetes onder druk konden worden gezet.

EEN BIJZONDERE VERANTWOORDELIJKHEID

Beeld is een zeer krachtig medium. Het nieuws en ‘reality-tv’ suggereren de werkelijkheid weer te geven. Het kan dan ook een zeer negatief effect hebben wanneer je beeld – al dan niet met opzet – verkeerd inzet. Tv-programma’s hebben veel kijkers en veel impact. De ‘racistische’ vrouw uit het EO-programma werd bedreigd waardoor ze de straat niet meer op durfde.

In de genoemde voorbeelden zijn de fouten opgemerkt. Maar dat gebeurt lang niet altijd. De fouten kunnen zitten in kleinere nieuwsonderwerpen of nuances. Dan kraait er geen haan naar. Of er is geen bron om het tegendeel te bewijzen. Als mensen zich niet uit durven te spreken omdat ze een geheimhoudingsplicht hebben getekend. Of omdat ze denken dat bezwaar maken toch geen zin heeft. Het gemak waarmee de genoemde fouten worden afgedaan suggereert dat beeldmakers zulke fouten aan de lopende band maken.

Dat kan niet zo doorgaan. Het is de verantwoordelijkheid van de beeldmaker om integer te werk te gaan. En bij grove fouten moeten er duidelijke consequenties zijn.

HET GOEDE VOORBEELD

Bedenk dat beginnende beeldmakers zich laten beïnvloeden door programma’s die nu op televisie zijn. De moraal van de huidige beeldmakers vormt dus de standaard voor de toekomst. Zij moeten zij het goede voorbeeld geven. Zeker nu het maken van televisie niet meer is voorbehouden aan een kleine, overzichtelijke beroepsgroep.

Iedereen met een eenvoudige camera, internet en een klein beetje verstand van monteren kan tegenwoordig al een programma maken. Sommige YouTube kanalen worden al beter bekeken dan televisiekanalen. Wanneer een film viral gaat, kan je miljoenen mensen voor de gek houden. Zo blijkt uit het het voorbeeld van ‘Where the hell is Matt?’.

Hier gaat het nog om een onschuldig voorbeeld. En internet kan een zelfreinigend effect hebben: meer mensen kunnen een rol spelen in het ontdekken van fouten. Maar tegelijk is het angstaanjagend hoe snel iemand online aan de schandpaal wordt genageld. Als iemand op beeld dom, agressief of racistisch overkomt – ook als het beeld gemanipuleerd is – staan zijn of haar Facebook-account en adresgegevens in mum van tijd online. En dan worden mensen opeens in hun directe levenssfeer bedreigd.

DE EED VAN DE BEELDMAKER

Daarom stel ik voor: laten we een eed voor de beeldmaker introduceren.

Bij bepaalde beroepen is het al standaard: als je wilt toetreden tot de beroepsgroep moet je een eed afleggen. Daarmee accepteer je de specifieke verantwoordelijkheid van het vak. Voor artsen en advocaten bestaat het al lang. Voor de financiële sector is onlangs een eed ingesteld na de wantoestanden in aanloop naar de crisis van 2008. Regelmatig klinkt de oproep om ook voor journalisten een eed in te stellen.

De manier waarop sommige beeldmakers de werkelijkheid verdraaien. De gevolgen die dat kan hebben voor mensen op beeld. Het gebrek aan consequenties voor het maken van grove fouten. Het roept allemaal om een eed voor de beeldmaker. Wat mij betreft luidt die:

“Als beeldmaker zweer ik de werkelijkheid niet willens en wetens te verdraaien wanneer de opzet van mijn programma suggereert dat de werkelijkheid correct wordt weergegeven.”

Wat vind jij?

Public Cinema helpt organisaties optimaal te presteren door beeld in te zetten. Op deze kennisbank delen we inzichten die jouw organisatie daarbij kunnen helpen. Neem contact op om eens verder te praten over onze inzichten en jouw organisatie.

MEER LEZEN?