Naar aanleiding van de dag van de duurzaamheid vandaag, vroeg ik mij af: waarom duurt het toch allemaal zo lang voordat we allemaal gaan doen wat er nodig is?

Inzichten

Er is inmiddels al veel onderzoek naar gedaan: onder andere de studie The Dragons of Inaction van Robert Gifford geeft maar liefst 36 (!) inzichten op de vraag waarom we ons niet maximaal inzetten voor de planeet. Opmerkelijk vind ik daarin het eerste inzicht over ‘het oude brein’: Onze hersenen zijn niet veel geëvolueerd sinds de tijd dat we nog geen bedreiging vormden voor het milieu als geheel. Daarom hebben we de neiging om te denken in termen van onmiddellijke zelfvoorziening voor onze families en onze vrienden. Dit in plaats van de meer verre of toekomstige taak om de complexe milieusystemen te onderhouden waarvan we uiteindelijk afhankelijk zijn.”

Heel interessant is ook het inzicht over ‘gedragsmoment’“Gewoonten zijn moeilijk te veranderen en veel van onze gewoonten zijn niet klimaatpositief.” Dit maakt pijnlijk duidelijk wat voor gewoontedieren we zijn. Wij mensen hebben de neiging om keuzes te maken die het makkelijkst zijn door te voeren, maar helaas hebben die meestal het minste impact op CO2-reductie.

Vaak spelen onwetendheid, ongeloof en een hang naar luxe een rol. Dit zijn minder verborgen aanwijzingen waarom mensen geen duurzame keuzes maken. Tegelijkertijd leeft een groot aantal klimaat-actieve mensen in de gedachte dát ze al alles doen wat ze kunnen. Anderen zijn weer extreem optimistisch en geloven dat alles wel goed komt, of geloven dat alles opgelost kan worden door toekomstige technologieën, onder de mooie term technosalvation.

Kortetermijnbehoeften

Ons brein is daarnaast zo ingericht dat de beloningscentra in het brein prikkels geven voor kortetermijnbehoeften. Deze prikkels sturen daarom onbewust je gedrag en keuzes die je maakt. Hierdoor kiezen we sneller voor shoppen en lekker eten dan dat we uitgebreid uitzoeken of onze volgende aankoop of maaltijd wel klimaatverantwoord is. Proberen we dat laatste wel, maar mislukt het toch, dan praten we dat weer goed voor onszelf: “ik heb toch eerder dit of dat gedaan voor het milieu, nu mag ik mezelf wel belonen met een mooie spijkerbroek”. Of “ik heb toch een elektrische auto” om dan vervolgens meer te gaan rijden dan voorheen. Nu zou je denken dat meer rijden met een elektrische auto niet direct een groot probleem hoeft te zijn. Echter worden de meeste elektrische auto’s tussen 18:00 en 22:00 ’s avonds opgeladen, wat een piekbelasting voor het stroomnetwerk oplevert. En je raadt het misschien al, dit wordt veelal nog opgevangen door grijze stroom. Niet al te best voor het milieu.

Dit gedrag tekent ons als mensensoort, dat geldt dus ook voor jou en mij. Hoewel het gebrek aan daadkracht in het bovenstaand Volkskrant artikel over politici gaat, zullen zij ongetwijfeld dezelfde menselijke eigenschappen en zwaktes hebben als jij en ik. Beleidsbesluiten komen voort uit hetzelfde oerbrein waarmee we anno 2018 ook nog in de wereld functioneren. “Ik zorg eerst voor mijn directe omgeving, dan pas heb ik ruimte om me druk te maken over de rest van de wereld.”

Sociale vergelijking

Ook speelt sociale vergelijking een rol: als kinderen in de klas, zitten sommige wereldleiders naar elkaar te kijken: wie gaat als eerste iets doen? Als de anderen niks doen, doe ik ook niks. Deze onbewuste processen spelen een rol bij beslissingen die gemaakt worden in de wereldpolitiek. Gelukkig is er ook hoop. Sommigen wachten namelijk niet op anderen. Zo wil Costa Rica het eerste klimaatneutrale land worden per 2021. En toen Trump besloot de VS terug te trekken uit het Klimaatakkoord Parijs, besloten een aantal staten, steden en klimaatgroeperingen in de VS de krachten te bundelen om gezamenlijk aan de doelstellingen van de hele VS te voldoen.

Gebruik de neocortex!

Wil je niet op Trump lijken? Doe dan wel duurzaam en laat je niet door je oerbrein leiden. Zoals hierboven in de afbeelding te zien is, is de neocortex onze jongste toevoeging aan het menselijk brein. Dit is de laag waarmee we rationeel kunnen denken en waar denken en plannen op de lange termijn er wel degelijk toe doet. Erg belangrijk voor het klimaat dus!

Om het je brein een beetje makkelijker te maken heb ik de acties die de meeste CO2-reductie opleveren op een rij gezet:

Vanwege de recente berichten over het mogelijk niet halen van de klimaatgrens van 1,5 graad opwarming, hoop ik dat jullie hiermee je eigen mogelijkheden tot CO2-reductie in kaart kunnen brengen.

Succes!

Deze blog is geschreven door Nienke Schachtschabel, Senior ontwerper bij Public Cinema. 

We helpen organisaties optimaal te presteren door beeld in te zetten. In onze blog delen we inzichten die jouw organisatie daarbij kunnen helpen. Neem contact op om eens verder te praten over onze inzichten en jouw organisatie.

Meer leren? Lees hier onze andere berichten:

reisdagboek-blog

Vakantiefoto’s zijn zó 2016. Maak een visueel reisdagboek!

| Illustratie | No Comments
Foto’s maken op vakantie is tegenwoordig heel makkelijk met je smartphone altijd binnen handbereik. Maar er zijn nog veel leukere manieren om je vakantieherinneringen vast te leggen door middel van…
blog-sketchnoten-thumb

5 redenen waarom iedereen moet sketchnoten

| Illustratie | No Comments
Sketchnoting is, zoals de naam al doet vermoeden, een combinatie van schetsen en notuleren. Iris geeft 5 redenen waarom iedereen dit zou moeten doen.

Zo houdt Public Cinema het werkplezier hoog!

| Duurzaamheid | No Comments
Het is zondagavond. Je kijkt hoe laat het is... 21:00 uur. Het lichtelijk nare gevoel bekruipt je dat je nog maar even kan genieten van je vrije avond, want morgenochtend…