Een goede reconstructie maken, dat is geen eenvoudige opgave. Want hoe bereik je het juiste effect? En hoe kies je de juiste toon? De Onderzoeksraad voor Veiligheid presenteerde op 13 oktober haar bevindingen voor het oog van de hele wereld. Was het beeld in balans?

PRESENTEREN VOOR DE HELE WERELD

Op 13 oktober presenteerde de voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) het onderzoeksrapport naar de vliegtuigcrash van MH17. Hij deed dit in, volgens de bewoordingen van de Volkskrant, een surrealistisch decor. De punt van het vliegtuigwrak was in een grote hangar gereconstrueerd. Daarvoor stond het spreekgestoelte waar Tjibbe Joustra, voorzitter van de OVV, zijn verhaal deed.

Op wat insinuerende terminologie in de kranten na viel niemand echt over de dramatiek van het beeld (behalve natuurlijk de Russen, maar die vielen over het hele onderzoek, zoals voor de uitkomst al bekend). Dat kwam waarschijnlijk door combinatie van het dramatische decor en het droge, geloofwaardige verhaal van Tjibbe Joustra. Ook de reconstructie die het verhaal in beeld weergeeft is erg neutraal. Een zeer bewuste keuze van de OVV.

WAARDE VAN RECONSTRUCTIES

Reconstructies zijn waardevol: voor nabestaanden, slachtoffers, en eigenlijk alle betrokkenen. In het verwerken van verdriet. In het creëren van begrip waar dat niet is. Voor de nabestaanden van MH17 was het van groot belang te weten of de passagiers de laatste seconden na de inslag nog bewust hebben meegemaakt.

Een andere rol van reconstructies is het opsporen van verdachten. Kijken vanuit het juiste perspectief kan meer licht op de zaak werpen. Zo heeft de reconstructie van het hoofd van het ‘meisje van Nulde’ tot identificatie van de vierjarige Rowena Rikkers geleid. Uiteindelijk konden daardoor de moeder en haar vriend worden vervolgd voor de moord.

Ook kan een reconstructie helpen om een situatie helemaal inzichtelijk maken. Zo kan duidelijk worden waar het fout is gegaan. Zo kun je bijvoorbeeld iemand aansprakelijk stellen voor een invididueel geval, maar je kunt er ook algemene lessen voor de toekomst uit trekken.

WORDEN RECONSTRUCTIES BETER?

De OVV heeft al vaker reconstructies laten maken, maar die zijn niet altijd zo goed ontvangen als de reconstructie van de MH17 crash. Zo is er een reconstructie gemaakt van de brand die op 27 oktober 2005 woedde in een cellencomplex in de buurt van Schiphol. Daarbij kwamen elf gedetineerde illegalen om het leven.

De reconstructie bevat een voice-over die duidelijk een stemming probeert neer te zetten: “Het cellencomplex op Schiphol-Oost: Verwrongen staal, geblakerde muren en uitgebrande cellen. Stille getuigen van een drama waarbij elf mensen kansloos om het leven kwamen.” Beelden en animaties van de brand, prangende bevindingen en dramatische pianomuziek vullen het plaatje verder in. Op deze reconstructie kwamen veel negatieve reacties. Het was stemmingmakerij. De reconstructie was te leidend.

Van die reconstructie heeft de OVV zijn lessen geleerd. De reconstructie van de MH17 bevatte droge taal, er kwamen geen mensen in de animaties voor en er was geen muziek op de achtergrond. In alle media werd deze reconstructie als duidelijk en correct omschreven. Een pluim voor de OVV.

De ontwikkeling in de reconstructies van de OVV betekent echter niet dat alle reconstructies zo zouden moeten zijn. Bij het maken van reconstructies is er altijd een spanningsveld tussen helderheid en emotionele betrokkenheid. Tussen overzicht en detail. Het gaat erom welk doel de reconstructie dient. Zonder genoeg details was het ‘meisje van Nulde’ nooit herkend, terwijl het een verschrikkelijk emotioneel geladen beeld is.

DE WERKELIJKHEID NABOOTSEN

Heel letterlijk ben je met een reconstructie de werkelijkheid in zijn oorspronkelijk vorm aan het herstellen. De OVV sloeg daar bij de Haarlemmermeerbrand de plank mee mis. Maar ook de MH17 reconstructie, die zijn taak goed vervult, geeft geen letterlijke invulling aan het woord.

Moderne techniek biedt steeds meer potentie om dat wel te gaan doen. Zo is Microsoft de Hololens aan het ontwikkelen. Een bril die aan onze driedimensionale leefomgeving, driedimensionale beelden kan toevoegen. Straks kunnen we op Mars rondlopen terwijl daar nog geen mens geweest is.

Op deze manier kunnen we de werkelijkheid echt gaan nabootsen. Geen muziek of voice-over op de achtergrond, maar een benadering van werkelijke achtergrondgeluiden. De werkelijke gebeurtenissen in beeld. Bijna tastbaar.

DE TOEKOMST VAN DE RECONSTRUCTIE

Wat gaat deze techniek doen voor de reconstructie? De techniek zal ongetwijfeld toegepast gaan worden. Maar de doelen blijven hetzelfde: daders opsporen, verdriet verwerken, situaties uitleggen en lessen leren voor de toekomst. Dat kan een probleem worden. Met een nagenoeg realistische constructie kan je een honderd procent pakkans van een dader hebben, maar laat je geen ruimte voor het verwerken van verdriet. Of de bevindingen uit het voorafgaande onderzoek krijgen minder waarde. De aanschouwer van de objectieve reconstructie kan een zeer subjectief beeld gaan vormen. Ieder beleeft de werkelijkheid immers anders.

Met enerzijds de neutrale animatie en anderzijds het indrukwekkende decor, heeft de OVV een goede balans gevonden. Hopelijk duurt het lang voordat de OVV weer een reconstructie moet maken. Maar als de tijd daar is, zal de Onderzoeksraad met de nieuwe technologie weer dezelfde balans moeten zoeken.

Public Cinema helpt organisaties optimaal te presteren door beeld in te zetten. Op deze kennisbank delen we inzichten die jouw organisatie daarbij kunnen helpen. Neem contact op om eens verder te praten over onze inzichten en jouw organisatie.

MEER LEZEN?

reisdagboek-blog

Vakantiefoto’s zijn zó 2016. Maak een visueel reisdagboek!

| Illustratie | No Comments
Foto’s maken op vakantie is tegenwoordig heel makkelijk met je smartphone altijd binnen handbereik. Maar er zijn nog veel leukere manieren om je vakantieherinneringen vast te leggen door middel van…
blog-sketchnoten-thumb

5 redenen waarom iedereen moet sketchnoten

| Illustratie | No Comments
Sketchnoting is, zoals de naam al doet vermoeden, een combinatie van schetsen en notuleren. Iris geeft 5 redenen waarom iedereen dit zou moeten doen.

Zo houdt Public Cinema het werkplezier hoog!

| Duurzaamheid | No Comments
Het is zondagavond. Je kijkt hoe laat het is... 21:00 uur. Het lichtelijk nare gevoel bekruipt je dat je nog maar even kan genieten van je vrije avond, want morgenochtend…

Een goede reconstructie maken, dat is geen eenvoudige opgave. Want hoe bereik je het juiste effect? En hoe kies je de juiste toon? De Onderzoeksraad voor Veiligheid presenteerde op 13 oktober haar bevindingen voor het oog van de hele wereld. Was het beeld in balans?

PRESENTEREN VOOR DE HELE WERELD

Op 13 oktober presenteerde de voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) het onderzoeksrapport naar de vliegtuigcrash van MH17. Hij deed dit in, volgens de bewoordingen van de Volkskrant, een surrealistisch decor. De punt van het vliegtuigwrak was in een grote hangar gereconstrueerd. Daarvoor stond het spreekgestoelte waar Tjibbe Joustra, voorzitter van de OVV, zijn verhaal deed.

Op wat insinuerende terminologie in de kranten na viel niemand echt over de dramatiek van het beeld (behalve natuurlijk de Russen, maar die vielen over het hele onderzoek, zoals voor de uitkomst al bekend). Dat kwam waarschijnlijk door combinatie van het dramatische decor en het droge, geloofwaardige verhaal van Tjibbe Joustra. Ook de reconstructie die het verhaal in beeld weergeeft is erg neutraal. Een zeer bewuste keuze van de OVV.

WAARDE VAN RECONSTRUCTIES

Reconstructies zijn waardevol: voor nabestaanden, slachtoffers, en eigenlijk alle betrokkenen. In het verwerken van verdriet. In het creëren van begrip waar dat niet is. Voor de nabestaanden van MH17 was het van groot belang te weten of de passagiers de laatste seconden na de inslag nog bewust hebben meegemaakt.

Een andere rol van reconstructies is het opsporen van verdachten. Kijken vanuit het juiste perspectief kan meer licht op de zaak werpen. Zo heeft de reconstructie van het hoofd van het ‘meisje van Nulde’ tot identificatie van de vierjarige Rowena Rikkers geleid. Uiteindelijk konden daardoor de moeder en haar vriend worden vervolgd voor de moord.

Ook kan een reconstructie helpen om een situatie helemaal inzichtelijk maken. Zo kan duidelijk worden waar het fout is gegaan. Zo kun je bijvoorbeeld iemand aansprakelijk stellen voor een invididueel geval, maar je kunt er ook algemene lessen voor de toekomst uit trekken.

WORDEN RECONSTRUCTIES BETER?

De OVV heeft al vaker reconstructies laten maken, maar die zijn niet altijd zo goed ontvangen als de reconstructie van de MH17 crash. Zo is er een reconstructie gemaakt van de brand die op 27 oktober 2005 woedde in een cellencomplex in de buurt van Schiphol. Daarbij kwamen elf gedetineerde illegalen om het leven.

De reconstructie bevat een voice-over die duidelijk een stemming probeert neer te zetten: “Het cellencomplex op Schiphol-Oost: Verwrongen staal, geblakerde muren en uitgebrande cellen. Stille getuigen van een drama waarbij elf mensen kansloos om het leven kwamen.” Beelden en animaties van de brand, prangende bevindingen en dramatische pianomuziek vullen het plaatje verder in. Op deze reconstructie kwamen veel negatieve reacties. Het was stemmingmakerij. De reconstructie was te leidend.

Van die reconstructie heeft de OVV zijn lessen geleerd. De reconstructie van de MH17 bevatte droge taal, er kwamen geen mensen in de animaties voor en er was geen muziek op de achtergrond. In alle media werd deze reconstructie als duidelijk en correct omschreven. Een pluim voor de OVV.

De ontwikkeling in de reconstructies van de OVV betekent echter niet dat alle reconstructies zo zouden moeten zijn. Bij het maken van reconstructies is er altijd een spanningsveld tussen helderheid en emotionele betrokkenheid. Tussen overzicht en detail. Het gaat erom welk doel de reconstructie dient. Zonder genoeg details was het ‘meisje van Nulde’ nooit herkend, terwijl het een verschrikkelijk emotioneel geladen beeld is.

DE WERKELIJKHEID NABOOTSEN

Heel letterlijk ben je met een reconstructie de werkelijkheid in zijn oorspronkelijk vorm aan het herstellen. De OVV sloeg daar bij de Haarlemmermeerbrand de plank mee mis. Maar ook de MH17 reconstructie, die zijn taak goed vervult, geeft geen letterlijke invulling aan het woord.

Moderne techniek biedt steeds meer potentie om dat wel te gaan doen. Zo is Microsoft de Hololens aan het ontwikkelen. Een bril die aan onze driedimensionale leefomgeving, driedimensionale beelden kan toevoegen. Straks kunnen we op Mars rondlopen terwijl daar nog geen mens geweest is.

Op deze manier kunnen we de werkelijkheid echt gaan nabootsen. Geen muziek of voice-over op de achtergrond, maar een benadering van werkelijke achtergrondgeluiden. De werkelijke gebeurtenissen in beeld. Bijna tastbaar.

DE TOEKOMST VAN DE RECONSTRUCTIE

Wat gaat deze techniek doen voor de reconstructie? De techniek zal ongetwijfeld toegepast gaan worden. Maar de doelen blijven hetzelfde: daders opsporen, verdriet verwerken, situaties uitleggen en lessen leren voor de toekomst. Dat kan een probleem worden. Met een nagenoeg realistische constructie kan je een honderd procent pakkans van een dader hebben, maar laat je geen ruimte voor het verwerken van verdriet. Of de bevindingen uit het voorafgaande onderzoek krijgen minder waarde. De aanschouwer van de objectieve reconstructie kan een zeer subjectief beeld gaan vormen. Ieder beleeft de werkelijkheid immers anders.

Met enerzijds de neutrale animatie en anderzijds het indrukwekkende decor, heeft de OVV een goede balans gevonden. Hopelijk duurt het lang voordat de OVV weer een reconstructie moet maken. Maar als de tijd daar is, zal de Onderzoeksraad met de nieuwe technologie weer dezelfde balans moeten zoeken.

Public Cinema helpt organisaties optimaal te presteren door beeld in te zetten. Op deze kennisbank delen we inzichten die jouw organisatie daarbij kunnen helpen. Neem contact op om eens verder te praten over onze inzichten en jouw organisatie.

MEER LEZEN?

reisdagboek-blog

Vakantiefoto’s zijn zó 2016. Maak een visueel reisdagboek!

| Illustratie | No Comments
Foto’s maken op vakantie is tegenwoordig heel makkelijk met je smartphone altijd binnen handbereik. Maar er zijn nog veel leukere manieren om je vakantieherinneringen vast te leggen door middel van…
blog-sketchnoten-thumb

5 redenen waarom iedereen moet sketchnoten

| Illustratie | No Comments
Sketchnoting is, zoals de naam al doet vermoeden, een combinatie van schetsen en notuleren. Iris geeft 5 redenen waarom iedereen dit zou moeten doen.

Zo houdt Public Cinema het werkplezier hoog!

| Duurzaamheid | No Comments
Het is zondagavond. Je kijkt hoe laat het is... 21:00 uur. Het lichtelijk nare gevoel bekruipt je dat je nog maar even kan genieten van je vrije avond, want morgenochtend…