Binnenkort gaan we weer stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Of eigenlijk: niet stemmen. Wat kunnen we doen aan dalende opkomstpercentages, terwijl gemeentes steeds belangrijker worden?

Opkomst loopt terug, legitimiteit in gevaar

De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen neemt al tientallen jaren af. In 2014 lag het gemiddelde nog maar op 53,8%. In een aantal gemeenten lag het zelfs onder de 50%. En dat terwijl gemeenten steeds meer taken, bevoegdheden en budget krijgen. Denk aan de decentralisaties in de zorg en het sociale domein, en de Omgevingswet. Opnieuw een lage opkomst brengt de legitimiteit van de lokale democratie ernstig in gevaar.

Het beeld van de gemeenteraadsverkiezingen is een groot probleem

Mensen gaan stemmen als ze het belang van verkiezingen voelen (met hun hart) en/of begrijpen (met hun hoofd). Beeldvorming speelt daar een grote rol in. Bedenk maar: de doemscenario’s die sommige politici over de Nederlandse samenleving schetsen zijn feitelijk onjuist. Toch is dit beeld een motivatie voor mensen om te gaan stemmen – zelfs voor mensen die anders niet stemmen.

Met de beeldvorming rondom de gemeenteraadsverkiezingen is iets geks aan de hand. Schrijver Özcan Akyol waarschuwde er onlangs al voor in ‘De wereld draait door’: ook dit keer besteden de landelijke media weinig aandacht aan het daadwerkelijke belang van de gemeenteraadsverkiezingen zelf. In plaats daarvan gaan ze op zoek naar ‘paradijsvogels’: opvallende lokale politici die weliswaar smakelijke televisie opleveren, maar weinig van doen hebben met daadwerkelijk belangrijke onderwerpen in de gemeenteraad.

En inderdaad: Sylvana Simons (Amsterdam) schoof aan bij ‘Buitenhof’ en Richard de Mos (Den Haag) bij ‘Jinek’. Beide optredens waren vermakelijk, opvallend en spraakmakend – en weinig meer dan dat. Helaas versterkt dit het beeld dat de gemeenteraadsverkiezingen nergens over gaan. Het verkleint daarmee voor burgers het belang van deze verkiezingen. En dus is de kans dat ze gaan stemmen wederom kleiner geworden.

Het voorlopige dieptepunt: cabaretier Martijn de Koning die bij Jinek de – inderdaad soms belachelijke – lokale campagnefilmpjes kwam afzeiken. Leuk voor de kijkcijfers, een drama voor de democratie. En zo komen we in deze vicieuze cirkel terecht:

Wat werkt er allemaal niet?

Er is al van alles geprobeerd om burgers met de inzet van beeld naar de stembus te krijgen – met weinig succes. In deze blog heb ik enkele pogingen op een rij beschreven. De samenvatting is dat het volgende allemaal niet werkt:

  • Schokkende beelden (daarom is Unicef ook lang geleden gestopt met hongerbuik-kinderen)
  • ‘Het keurige verhaal’ (te subtiel, te vrijblijvend)
  • Platte marketing (democratie laat zich toch minder makkelijk verkopen dan een Nike-schoen)

Hoe krijgen we mensen wel weer naar de stembus? 

Het eerlijke antwoord is: niemand weet precies hoe je mensen weer naar de stembus krijgt voor de gemeenteraadsverkiezingen. Wel is duidelijk dat de meest kansrijke strategie in ieder geval de volgende elementen bevat:

  • Gemeentes moeten zelf op lokaal niveau campagne voeren om mensen bewust te maken van het belang van de gemeenteraadsverkiezingen.
  • Zo’n campagne moet duidelijk lokaal gericht zijn: met sterke lokale beelden en aandacht voor lokale thema’s.
  • Facebook is hét kanaal om kiezers met zo’n campagne te benaderen. 10,4 miljoen Nederlanders maken namelijk gebruik van Facebook, waarvan 7,5 miljoen dagelijks. Daarmee is Facebook verreweg het populairste social media platform. Ook onder jongeren en lager opgeleiden, twee groepen die het minst stemmen. Met Facebook kun je zulke doelgroepen heel gericht op lokaal niveau benaderen.
  • De campagne moet data gedreven zijn. Als je stuurt op basis van wat bewezen werkt, kun je een campagne voeren die zowel effectief als kostenefficiënt is.

Hoe denk jij dat we mensen weer naar de stembus krijgen voor de gemeenteraadsverkiezingen?

Public Cinema voert in samenwerking met Cycle Media campagne in meer dan 12 gemeentes om mensen weer naar de stembus te krijgen. Wil je hier als gemeente ook mee aan de slag? Neem dan contact op via peter@public-cinema.com of 020-7008231

Deze blog is geschreven door Peter Kasbergen, algemeen directeur bij Public Cinema

We helpen organisaties optimaal te presteren door beeld in te zetten. In onze blogs delen we inzichten die jouw organisatie daarbij kunnen helpen. Neem contact op om eens verder te praten over onze inzichten en jouw organisatie.

Meer leren? Lees hier onze andere berichten:

De publieke geheimen van video

Vlog: De publieke geheimen van… – Afl. 1: Green screen

| Alle vormen, Video | No Comments
In 'De publieke geheimen van...' legt Ruben geheimen bloot en geeft hij tips en tricks op het gebied van video, animatie, social media, grafisch ontwerp en andere vakgebieden waarin we…

Wat mediamakers kunnen leren van superheldenfilms

| Alle vormen, Video | No Comments
De populariteit van superheldenfilms is al jaren aan het stijgen en lijkt niet te stoppen. Door velen worden ze gezien als oppervlakkige geldtrekkerij. Het succes van dit genre komt echter…
reisdagboek-blog

Vakantiefoto’s zijn zó 2016. Maak een visueel reisdagboek!

| Illustratie | No Comments
Foto’s maken op vakantie is tegenwoordig heel makkelijk met je smartphone altijd binnen handbereik. Maar er zijn nog veel leukere manieren om je vakantieherinneringen vast te leggen door middel van…