Één beeld zegt meer dan duizend woorden is een alom bekend spreekwoord. Maar, waar komt het eigenlijk vandaan? Wat wordt er mee bedoeld? En wat maakt beeld zoveel krachtiger dan woord?

A look, a picture, of toch a drawing

Waar komt het gezegde vandaan? Daar is geen eenduidig antwoord op. Zo zijn er mensen die zeggen dat het spreekwoord algemeen bekend is geworden toen Frederik R. Barnard in 1921 een artikel publiceerde in Printer’s Ink over de effectiviteit van reclamebeelden op de zijkant van auto’s. Hij gebruikte de titel: “One look is worth a thousand words” om dit duidelijk te maken. Later, in 1927, veranderde Barnard de zin voor een andere reclame in: “One Picture Worth Ten Thousand Words.” Barnard zei dat hij was geïnspireerd door het Chinese gezegde: “Hearing something a hundred times isn’t better than seeing it once” (百闻不如一见). Dit Chinese gezegde had volgens hem aanzien en zou ervoor zorgen dat mensen de reclames serieus zouden nemen.

Hoewel het spreekwoord pas in het begin van de Twintigste eeuw bekendheid kreeg, schreef Ivan S. Turgenev al in 1862, in zijn boek Fathers and Sons, een soortgelijke zin. Hij liet het hoofdpersonage, een geoloog die naar eigen zeggen niks met kunst heeft, zeggen:The drawing shows me at one glance what might be spread over ten pages in a book. Dit was het argument van de de geoloog dat aangaf waarom hij, die helemaal niet geïnteresseerd is in kunst, weldegelijk geboeid door schilderijen kan zijn. Als zelfs een persoon die niet van kunst houdt en liever boeken leest de kracht van beeld inziet, dan moet dit wel heel sterk zijn.

Wie kijkt die blijft

Dit laatste is precies wat er met het spreekwoord wordt bedoeld: met een beeld vertel je verhalen die meer zeggen dan geschreven woorden. Dit klinkt goed, maar waar komt dit eigenlijk door?

Beeld roept emoties op

Beelden roepen emoties op. Ze kunnen ons beangstigen, verblijden, shockeren maar ook ontroeren of verbazen. Dit werd grof duidelijk toen een foto van een aangestrand lichaam van een driejarig vluchtelingjongetje in 2015 voorpaginanieuws werd. Het beeld van het jongetje schokte de hele wereld. Het beeld werd in één klap hét gezicht van de vluchtelingenstroom omdat het ons medeleven en ongeloof aansprak.

Beeld blijft beter in het geheugen gegrift

Het beeld van het vluchtelingjongetje zit tot op de dag van vandaag in ons geheugen gegrift met alle emoties die erbij horen. Dit gegeven kennen we natuurlijk van een foto uit 1972 waarop een negenjarig meisje wegrent uit haar brandende Vietnamese dorp met napalm op haar lichaam. Dit napalm-meisje werd wereldwijd bekend en staat bij veel mensen nog steeds op het netvlies. Zelf bij jongere generaties die het beeld slechts kennen vanuit de geschiedenisboeken. De foto is zijn eigen leven gaan leiden en blijft communiceren en overtuigen.

Beeld brengt een complexe situatie effectiever over dan tekst

Het vluchtelingjongetje en het napalm-meisje zijn onmiskenbaar verbonden geraakt met de problematiek die ze laten zien. Ze houden het tot op de dag van vandaag levend. Deze voorbeelden geven aan dat één beeld meer (politieke) discussie los kan maken in alle lagen van de samenleving, dan woorden kunnen bewerkstelligen. De beelden brengen de situatie even heel dichtbij. Ze laten de ernst van de situatie zien. Dit komt soms zo heftig binnen dat iemand op Twitter reageerde: “Ik snap niet dat mensen bij een bericht over vluchtelingen een foto plaatsen van aangespoelde lichamen. Ik hoef dat niet te zien…”

De kracht van beeld

Hoewel we veel gewend zijn op het gebied van beeld, kunnen ze ons nog steeds aangrijpen, ontroeren, bewegen en zelfs zo indringend zijn dat we ze liever niet hadden willen zien. Verschrikkelijk, zou je kunnen denken, maar het heeft ook iets moois. Het kan mensen laten inzien dat het menens is en er echt iets moet gebeuren. De ernst van de situatie die je met één beeld kunt laten zien, vat je niet zo snel in woorden.

Deze blog is geschreven door Fere van Diggelen, stagiair research & redactie bij Public Cinema.

Meer leren? Lees hier onze andere berichten:

header-blog-inspiratie

Inspiratie voor jouw organisatie

| Animatie, Video | No Comments
Aan het einde van elk kwartaal zet Dennis een aantal van onze projecten en interessante beelden van anderen op een rij. Inspiratie voor je organisatie om meer te doen met…

Waarom je als volwassene kinderboeken zou moeten (blijven) lezen

| Illustratie | No Comments
Verbeelding, levenslessen, ontsnappen aan de realiteit en humor zijn belangrijke redenen waarom je als volwassene kinderboeken zou moeten (blijven) lezen.
Blog Ianthe vacature video's

5 succesvolle vacature video’s in de publieke sector

| Video | No Comments
De afgelopen jaren werden vacature video’s steeds vaker op social media ingezet. Ook wij gingen met vacature video’s aan de slag voor onder andere gemeenten en zorginstellingen. Wij delen graag…