Het is veelzeggend dat de ombudsman tegenwoordig reclame voor zichzelf moet maken. Mensen weten steeds beter gehoor te vinden bij wantoestanden. Een ludieke deelactie of gevatte kritiek op social media kan een sneeuwbaleffect aan aandacht opleveren.

STRIJD MET HET SYSTEEM

Het is veelzeggend dat de ombudsman tegenwoordig reclame voor zichzelf moet maken. Mensen weten steeds beter gehoor te vinden bij wantoestanden. Een ludieke deelactie of gevatte kritiek op social media kan een sneeuwbaleffect aan aandacht opleveren. Wanneer dit maar genoeg negatieve publiciteit oplevert voor een bedrijf, lijkt dat bedrijf  opeens net wat harder zijn best te gaan doen. Al helemaal wanneer het een bekende Nederlander, zoals Youp van het Hek is, die over de klantenservice klaagt.

Mensen lijken steeds assertiever te worden in hun strijd tegen ‘het systeem’. Daarbij is die strijd ook beter zichtbaar en dat is nu juist het geheim. Steeds vaker is beeld ‘weapon of choice’.  Waar in 1991 het filmen van de gewelddadige arrestatie van Rodney King nog uitzonderlijk was, verschijnen er nu steeds vaker opnames van politiegeweld op internet, in Nederland bijvoorbeeld de beelden van de arrestatie van Mitchel Henriquez.

Of denk aan Brandon, de 18-jarige verstandelijk gehandicapte jongen, die aan de muur zat geketend. Zonder deze beelden, met ‘slechts’ een kop in de krant, is het de vraag of het debat in dezelfde hevigheid en met dezelfde media-aandacht gevoerd was.

Is de extra bewapening van de assertieve burger maatschappelijk wenselijk? En zorgt deze er überhaupt voor dat de strijd tegen het systeem vaker wordt gewonnen?

KRACHTIG WAPEN

Beeld roept dus discussie op. En beeld communiceert krachtig. Met één beeld kan iemand volledig aan jouw kant staan of recht tegenover je. Dan hoeft er nog geen context aan te pas gekomen te zijn. Denk bijvoorbeeld aan het beeld van Brandon. Dit beeld shockeert. Na de shock komt meestal verontwaardiging en daar praten mensen over. Als genoeg mensen ergens over praten, online of aan de lunchtafel, wordt het al gauw opgepikt door de media en de politiek, of zelfs door de partij met wie je de strijd bent aangegaan.

Anders dan shockeren, kun je ook mensen aan jouw kant krijgen door met beeld een gemeenschappelijk gevoel van ergernis op te roepen. Zodra anderen jouw strijd zien, herinneren ze zich hun eigen strijd of strijdgevoelens. Ze zullen voor je door het vuur gaan, meestal door het beeld te delen via social media. Zo hebben deze Russische jongens een publiek gevonden voor hun strijd.

Tot slot kan je met beeld enorm inspelen op iemands rechtvaardigheidsgevoel, of het ‘underdoggevoel’. Wanneer het beeld weergeeft waarom je – zonder de hulp van degene die kijkt – machteloos staat tegenover het systeem, worden mensen enorm strijdbaar. Vooral omdat mensen zich even jurylid voelen. De beeldbron lijkt namelijk objectief, de filmer is slechts het doorgeefluik.

IN DE JUISTE HANDEN?

Iedereen kan tegenwoordig zelf beelden maken. Dat kan voorbedacht werk zijn, maar het kan ook adhoc, bijvoorbeeld met een mobieltje van een ergernis in het verkeer. Binnen no time staat het beeld op internet en kan iedereen het zien en delen.

In principe goed. Mensen kunnen bepaald gedrag veranderen of leren dat ze iets in het vervolg anders moeten doen. Het beeld kan een corrigerende, reinigende werking hebben. Maar er zitten helaas ook gevaren aan het publiekelijk de strijd aan binden.

Allereerst bestaat het gevaar dat je de privacy van mensen aantast. Natuurlijk is het vervelend wanneer iemand je onheus bejegent of je op een verkeerde manier inhaalt in het verkeer, en natuurlijk staat dat gedrag soms symbool voor een grotere ergernis. Maar je loopt het risico dat de persoon die in beeld is de zondebok wordt voor het hele probleem.

Ook zie je meestal niet wat ten grondslag ligt aan een gedraging. Misschien moet iemand wel pijlsnel naar het ziekenhuis omdat een geliefde op sterven ligt. Het praat zulk gedrag niet goed, maar plaatst het wel in een context waarin verschillende perspectieven zichtbaar worden. Bij Mitch Henriquez zie je niet het perspectief van de agenten. En voor Brandon geldt hetzelfde: de beelden laten niet de omstandigheden voor de verzorgers zien. Context is misschien niet goed voor de strijd, maar wel belangrijk voor het debat.

Het gebrek aan context kan ook opzettelijk zijn. Dan hebben we het over manipuleren. Dit kan al op een hele simpele manier. Bijvoorbeeld door een film gewoon later in te starten.

Hier wordt heel duidelijk aan een bepaalde beeldvorming gedaan. In dit geval heeft deze film relatief weinig invloed op een groot maatschappelijk probleem en zal deze man door de publiciteit niet heel veel winnen of verliezen. Maar manipulatie van beeld kan in sommige gevallen veel impact hebben. Een voorbeeld daarvan is de nieuwe documentaireserie Making a murderer. Het lot van een mogelijk onterecht veroordeelde moordenaar wordt aan het begin van de serie bezegeld door een gemanipuleerde compositietekening. De hele serie lijkt te pleiten voor de onschuld van de man, met als argument een onjuiste rechtsgang. Nu Netflix de serie heeft opgepikt en het lot van de hoofdpersoon wereldwijd het gesprek van de dag is, worden de makers beticht van manipulatie, omdat ze bepaalde bewijsstukken uit de serie niet behandelen.

HOE REAGEERT HET SYSTEEM

Zorgt de toename in het gebruik van beeld voor meer gelijkwaardigheid tussen het individu en het systeem? Zeker is dat met de juiste beelden sneller een maatschappelijke discussie kan worden opgestart. Maar wat levert dit op?

Er zijn grofweg twee verschillende soorten systemen: systemen op basis van wettelijke en organisatorische normen, en systemen op basis van sociale normen. Een systeem op basis van sociale normen kan je al bevechten door alleen maar de maatschappelijke discussie aan te wakkeren. Als mensen het aan de lunchtafel over beelden van asociaal rijgedrag hebben, en de collega tegenover je kijkt naar beneden met het schaamrood op zijn kaken, weet je dat je beet hebt. Wanneer genoeg mensen hun onvrede uiten over bepaald gedrag, zal dit ook invloed hebben op het gedrag van mensen. Ze zullen zelf minder snel dat gedrag vertonen en gaan elkaar sneller aanspreken op het gedrag.

Het is lastiger wanneer het systeem een wettelijke en organisatorische basis heeft. Regels kunnen niet over één nacht ijs aangepast worden, hoe groot de gemeenschappelijke verontwaardiging ook is. Waar een bedrijf nog weleens een uitzondering lijkt te kunnen maken (zoals T-Mobile bij Youp van ‘t Hek), kan een publieke organisatie zich dit niet permitteren. Daar geldt het beginsel van gelijke behandeling. Honderdduizenden Amerikanen hebben een petitie ondertekend om gratie te verlenen aan de hoofdpersoon van Making a murderer, maar dat kan president Obama niet doen, omdat de hoofdpersoon een gevangene van de staat is. Geen uitzondering mogelijk.

Sowieso werkt media-aandacht niet altijd in het voordeel van de strijd. Het systeem kan juist krampachtiger worden. Hoe groter de aandacht, hoe zwaarder het precedent dat geschapen wordt. Bovendien moet dan voor een volle zaal de fout worden toegegeven. Daardoor zijn organisaties vaak geneigd de aandacht grotendeels te negeren. Een weekje stilzitten kan helpen, want media-aandacht is vaak toch een dagkoers. En een publieke organisatie heeft minder last van reputatieschade dan bijvoorbeeld een bedrijf als T-mobile.

CONCLUSIE: GOEDE ONTWIKKELING?

Beeld is een effectief wapen om het grote publiek snel een mening te laten vormen. Daarom werkt inzetten van beeld erg goed wanneer je het gedrag van mensen wilt beïnvloeden. Daarnaast kan je bij bedrijven nog weleens een herziening, voorkeursbehandeling of extraatje krijgen wanneer je bij het grote publiek de juiste snaar weet te raken. Zij willen graag een schoon blazoen houden.

Beeld is geen elegant wapen. Daardoor komt de strijd vaak tot een climax die geen goede focus en context bij het probleem biedt, noch tot een duurzame oplossing voor het probleem leidt. Bij het maatschappelijk debat is het namelijk belangrijk dat er genoeg informatie en verschillende bronnen voor handen zijn. Zo baseren mensen hun mening niet alleen op 5 seconden beeld.

Voor de publieke organisaties ligt een duurzame oplossing bij hen zelf: wees doorlopend bereikbaar en ontvankelijk voor kritiek.  Open de passende kanalen daarvoor en wees daarop zelf ook transparant. Want er valt niets meer te verbergen. Regels zijn er niet voor niets, maar leg dat ook uit. Problemen zijn veel complexer dan goed of fout.

Met Brandon gaat het goed. Nadat er Kamervragen zijn gesteld, is hij verplaatst naar een nieuwe instelling. Bovendien is er een wetsvoorstel gekomen tegen vrijheidsbeperkende maatregelen en is er een denktank opgericht. Dit gebeurde uiteraard allemaal voor de grote bezuinigingen op de zorg. Ik stel voor dat we binnenkort weer even gaan kijken hoe het met Brandon gaat.

Deze blog is geschreven door Thijs Kasbergen, creatief directeur bij Public Cinema.

We helpen organisaties optimaal te presteren door beeld in te zetten. In onze blogs delen we inzichten die jouw organisatie daarbij kunnen helpen. Neem contact op om eens verder te praten over onze inzichten en jouw organisatie.

MEER LEZEN?

verticalevideo-header

Nadert het einde van de horizontale video?

| Social media, Video | No Comments
Uit onderzoek blijkt dat maar liefst 82,5 procent van de mobiele gebruikers hun telefoon verticaal houdt om video’s te bekijken, ook als deze video’s horizontaal zijn. Het klinkt dus logisch…
Inspiratie voor jouw organisatie

Inspiratie voor jouw organisatie

| Animatie, Video | No Comments
Aan het einde van elk kwartaal zet Dennis een aantal van onze projecten en interessante beelden van anderen op een rij. Inspiratie voor je organisatie om meer te doen met…

Waarom je als volwassene kinderboeken zou moeten (blijven) lezen

| Illustratie | No Comments
Verbeelding, levenslessen, ontsnappen aan de realiteit en humor zijn belangrijke redenen waarom je als volwassene kinderboeken zou moeten (blijven) lezen.

Het is veelzeggend dat de ombudsman tegenwoordig reclame voor zichzelf moet maken. Mensen weten steeds beter gehoor te vinden bij wantoestanden. Een ludieke deelactie of gevatte kritiek op social media kan een sneeuwbaleffect aan aandacht opleveren.

STRIJD MET HET SYSTEEM

Het is veelzeggend dat de ombudsman tegenwoordig reclame voor zichzelf moet maken. Mensen weten steeds beter gehoor te vinden bij wantoestanden. Een ludieke deelactie of gevatte kritiek op social media kan een sneeuwbaleffect aan aandacht opleveren. Wanneer dit maar genoeg negatieve publiciteit oplevert voor een bedrijf, lijkt dat bedrijf  opeens net wat harder zijn best te gaan doen. Al helemaal wanneer het een bekende Nederlander, zoals Youp van het Hek is, die over de klantenservice klaagt.

Mensen lijken steeds assertiever te worden in hun strijd tegen ‘het systeem’. Daarbij is die strijd ook beter zichtbaar en dat is nu juist het geheim. Steeds vaker is beeld ‘weapon of choice’.  Waar in 1991 het filmen van de gewelddadige arrestatie van Rodney King nog uitzonderlijk was, verschijnen er nu steeds vaker opnames van politiegeweld op internet, in Nederland bijvoorbeeld de beelden van de arrestatie van Mitchel Henriquez.

Of denk aan Brandon, de 18-jarige verstandelijk gehandicapte jongen, die aan de muur zat geketend. Zonder deze beelden, met ‘slechts’ een kop in de krant, is het de vraag of het debat in dezelfde hevigheid en met dezelfde media-aandacht gevoerd was.

Is de extra bewapening van de assertieve burger maatschappelijk wenselijk? En zorgt deze er überhaupt voor dat de strijd tegen het systeem vaker wordt gewonnen?

KRACHTIG WAPEN

Beeld roept dus discussie op. En beeld communiceert krachtig. Met één beeld kan iemand volledig aan jouw kant staan of recht tegenover je. Dan hoeft er nog geen context aan te pas gekomen te zijn. Denk bijvoorbeeld aan het beeld van Brandon. Dit beeld shockeert. Na de shock komt meestal verontwaardiging en daar praten mensen over. Als genoeg mensen ergens over praten, online of aan de lunchtafel, wordt het al gauw opgepikt door de media en de politiek, of zelfs door de partij met wie je de strijd bent aangegaan.

Anders dan shockeren, kun je ook mensen aan jouw kant krijgen door met beeld een gemeenschappelijk gevoel van ergernis op te roepen. Zodra anderen jouw strijd zien, herinneren ze zich hun eigen strijd of strijdgevoelens. Ze zullen voor je door het vuur gaan, meestal door het beeld te delen via social media. Zo hebben deze Russische jongens een publiek gevonden voor hun strijd.

Tot slot kan je met beeld enorm inspelen op iemands rechtvaardigheidsgevoel, of het ‘underdoggevoel’. Wanneer het beeld weergeeft waarom je – zonder de hulp van degene die kijkt – machteloos staat tegenover het systeem, worden mensen enorm strijdbaar. Vooral omdat mensen zich even jurylid voelen. De beeldbron lijkt namelijk objectief, de filmer is slechts het doorgeefluik.

IN DE JUISTE HANDEN?

Iedereen kan tegenwoordig zelf beelden maken. Dat kan voorbedacht werk zijn, maar het kan ook adhoc, bijvoorbeeld met een mobieltje van een ergernis in het verkeer. Binnen no time staat het beeld op internet en kan iedereen het zien en delen.

In principe goed. Mensen kunnen bepaald gedrag veranderen of leren dat ze iets in het vervolg anders moeten doen. Het beeld kan een corrigerende, reinigende werking hebben. Maar er zitten helaas ook gevaren aan het publiekelijk de strijd aan binden.

Allereerst bestaat het gevaar dat je de privacy van mensen aantast. Natuurlijk is het vervelend wanneer iemand je onheus bejegent of je op een verkeerde manier inhaalt in het verkeer, en natuurlijk staat dat gedrag soms symbool voor een grotere ergernis. Maar je loopt het risico dat de persoon die in beeld is de zondebok wordt voor het hele probleem.

Ook zie je meestal niet wat ten grondslag ligt aan een gedraging. Misschien moet iemand wel pijlsnel naar het ziekenhuis omdat een geliefde op sterven ligt. Het praat zulk gedrag niet goed, maar plaatst het wel in een context waarin verschillende perspectieven zichtbaar worden. Bij Mitch Henriquez zie je niet het perspectief van de agenten. En voor Brandon geldt hetzelfde: de beelden laten niet de omstandigheden voor de verzorgers zien. Context is misschien niet goed voor de strijd, maar wel belangrijk voor het debat.

Het gebrek aan context kan ook opzettelijk zijn. Dan hebben we het over manipuleren. Dit kan al op een hele simpele manier. Bijvoorbeeld door een film gewoon later in te starten.

Hier wordt heel duidelijk aan een bepaalde beeldvorming gedaan. In dit geval heeft deze film relatief weinig invloed op een groot maatschappelijk probleem en zal deze man door de publiciteit niet heel veel winnen of verliezen. Maar manipulatie van beeld kan in sommige gevallen veel impact hebben. Een voorbeeld daarvan is de nieuwe documentaireserie Making a murderer. Het lot van een mogelijk onterecht veroordeelde moordenaar wordt aan het begin van de serie bezegeld door een gemanipuleerde compositietekening. De hele serie lijkt te pleiten voor de onschuld van de man, met als argument een onjuiste rechtsgang. Nu Netflix de serie heeft opgepikt en het lot van de hoofdpersoon wereldwijd het gesprek van de dag is, worden de makers beticht van manipulatie, omdat ze bepaalde bewijsstukken uit de serie niet behandelen.

HOE REAGEERT HET SYSTEEM

Zorgt de toename in het gebruik van beeld voor meer gelijkwaardigheid tussen het individu en het systeem? Zeker is dat met de juiste beelden sneller een maatschappelijke discussie kan worden opgestart. Maar wat levert dit op?

Er zijn grofweg twee verschillende soorten systemen: systemen op basis van wettelijke en organisatorische normen, en systemen op basis van sociale normen. Een systeem op basis van sociale normen kan je al bevechten door alleen maar de maatschappelijke discussie aan te wakkeren. Als mensen het aan de lunchtafel over beelden van asociaal rijgedrag hebben, en de collega tegenover je kijkt naar beneden met het schaamrood op zijn kaken, weet je dat je beet hebt. Wanneer genoeg mensen hun onvrede uiten over bepaald gedrag, zal dit ook invloed hebben op het gedrag van mensen. Ze zullen zelf minder snel dat gedrag vertonen en gaan elkaar sneller aanspreken op het gedrag.

Het is lastiger wanneer het systeem een wettelijke en organisatorische basis heeft. Regels kunnen niet over één nacht ijs aangepast worden, hoe groot de gemeenschappelijke verontwaardiging ook is. Waar een bedrijf nog weleens een uitzondering lijkt te kunnen maken (zoals T-Mobile bij Youp van ‘t Hek), kan een publieke organisatie zich dit niet permitteren. Daar geldt het beginsel van gelijke behandeling. Honderdduizenden Amerikanen hebben een petitie ondertekend om gratie te verlenen aan de hoofdpersoon van Making a murderer, maar dat kan president Obama niet doen, omdat de hoofdpersoon een gevangene van de staat is. Geen uitzondering mogelijk.

Sowieso werkt media-aandacht niet altijd in het voordeel van de strijd. Het systeem kan juist krampachtiger worden. Hoe groter de aandacht, hoe zwaarder het precedent dat geschapen wordt. Bovendien moet dan voor een volle zaal de fout worden toegegeven. Daardoor zijn organisaties vaak geneigd de aandacht grotendeels te negeren. Een weekje stilzitten kan helpen, want media-aandacht is vaak toch een dagkoers. En een publieke organisatie heeft minder last van reputatieschade dan bijvoorbeeld een bedrijf als T-mobile.

CONCLUSIE: GOEDE ONTWIKKELING?

Beeld is een effectief wapen om het grote publiek snel een mening te laten vormen. Daarom werkt inzetten van beeld erg goed wanneer je het gedrag van mensen wilt beïnvloeden. Daarnaast kan je bij bedrijven nog weleens een herziening, voorkeursbehandeling of extraatje krijgen wanneer je bij het grote publiek de juiste snaar weet te raken. Zij willen graag een schoon blazoen houden.

Beeld is geen elegant wapen. Daardoor komt de strijd vaak tot een climax die geen goede focus en context bij het probleem biedt, noch tot een duurzame oplossing voor het probleem leidt. Bij het maatschappelijk debat is het namelijk belangrijk dat er genoeg informatie en verschillende bronnen voor handen zijn. Zo baseren mensen hun mening niet alleen op 5 seconden beeld.

Voor de publieke organisaties ligt een duurzame oplossing bij hen zelf: wees doorlopend bereikbaar en ontvankelijk voor kritiek.  Open de passende kanalen daarvoor en wees daarop zelf ook transparant. Want er valt niets meer te verbergen. Regels zijn er niet voor niets, maar leg dat ook uit. Problemen zijn veel complexer dan goed of fout.

Met Brandon gaat het goed. Nadat er Kamervragen zijn gesteld, is hij verplaatst naar een nieuwe instelling. Bovendien is er een wetsvoorstel gekomen tegen vrijheidsbeperkende maatregelen en is er een denktank opgericht. Dit gebeurde uiteraard allemaal voor de grote bezuinigingen op de zorg. Ik stel voor dat we binnenkort weer even gaan kijken hoe het met Brandon gaat.

Deze blog is geschreven door Thijs Kasbergen, creatief directeur bij Public Cinema.

We helpen organisaties optimaal te presteren door beeld in te zetten. In onze blogs delen we inzichten die jouw organisatie daarbij kunnen helpen. Neem contact op om eens verder te praten over onze inzichten en jouw organisatie.

MEER LEZEN?

Zo houdt Public Cinema het werkplezier hoog!

| Duurzaamheid | No Comments
Het is zondagavond. Je kijkt hoe laat het is... 21:00 uur. Het lichtelijk nare gevoel bekruipt je dat je nog maar even kan genieten van je vrije avond, want morgenochtend…
verticalevideo-header

Nadert het einde van de horizontale video?

| Social media, Video | No Comments
Uit onderzoek blijkt dat maar liefst 82,5 procent van de mobiele gebruikers hun telefoon verticaal houdt om video’s te bekijken, ook als deze video’s horizontaal zijn. Het klinkt dus logisch…
Inspiratie voor jouw organisatie

Inspiratie voor jouw organisatie

| Animatie, Video | No Comments
Aan het einde van elk kwartaal zet Dennis een aantal van onze projecten en interessante beelden van anderen op een rij. Inspiratie voor je organisatie om meer te doen met…